در این دوره، محمدعلی همایون کاتوزیان مفهوم «جامعه کوتاه‌مدت» را بررسی می‌کند؛ نظریه‌ای برای فهم رابطه دولت و جامعه، بی‌ثباتی تاریخی و چرخه‌های تکرارشونده در تاریخ سیاسی و اجتماعی ایران.
برای فهم تاریخ ایران، دانستن نام پادشاهان، سلسله‌ها و رویدادها کافی نیست. باید دید مردم در برابر قدرت چه جایگاهی داشته‌اند، قانون چگونه عمل می‌کرده، مالکیت تا چه اندازه امن بوده، مشروعیت سیاسی چگونه انتقال می‌یافته و چرا بسیاری از ساختارهای اجتماعی و اقتصادی نتوانسته‌اند در بلندمدت دوام بیاورند.
دوره «استبداد و جامعه کوتاه‌مدت» به بررسی چند مفهوم اصلی در نظریه تاریخی همایون کاتوزیان می‌پردازد: رعیت و شهروند، مشروعیت و جانشینی، استبداد ایرانی، دسپوتیسم اروپایی، دیکتاتوری، دموکراسی و جامعه کوتاه‌مدت.
مشاهده بیشتر
به وقت تهران
فرق موقعیت مردم در ایران و یونان و روم باستان. اصطلاح فرنگی سیتیزن و در نتیجه موقعیت یک فرد سیتیزن - یعنی فرد آزاد و مستقل از دولت - به یونان باستان باز می گردد. ولی ترجمه آن به شهروند شصت سال سابقه دارد!
به وقت تهران
تحلیلی بر اینکه چگونه تفاوت بزرگ قوانین مشروعیت و جانشینی پادشاهان تاثیر مهمی بر ساختارهای اجتماعی و سیر حرکت تاریخی در این دو اقلیم گذاشت.
به وقت تهران
توصیف استبداد ایرانی (حکومت مطلقه و خود سرانه که به هیچ قانونی خارج از اراده خودش مقید نیست)، دسپوتیسم اروپایی: حکومت مطلقه‌ای که خودسرانه نیست و به سنت‌ها و قوانین پایداری مقید است)، دیکتاتوری اروپائی (حکومت اقلیت بر اکثریت جامعه که به قوانینی مقید است) و دموکراسی (حکومت اکثریت که راه را برای اینکه اقلیت تبدیل به اکثریت شود باز می‌گذارد یعنی رای مردم می توانند دولت ها را تغییر دهند).
به وقت تهران
در جامعه‌ای که در آن مالکیت حق نیست بلکه امتیاز است که هر لحظه ممکن است از مالک سلب شود انباشت سرمایه در بلند مدت اگر غیر ممکن نباشد بسیار دشوار است. و نیز در آن جامعه آینده بلند مدت قابل پیش بینی نیست. شواهدی از ماهیت کوتاه مدت جامعه تقریباً در تمام جنبه های آن تقریباً در طول تاریخ طولانی ایران، اعم از پیش از اسلام و پس از اسلام یافت می‌شود.
