
در این دوره، مسیر شکلگیری علم از فلسفهٔ طبیعت ارسطو و انقلاب علمی تا دیدگاههای پوپر، کوهن و واقعیانگاری ساختاری بررسی میشود؛ سفری برای فهم علم، شناخت، نظریه و واقعیت.
علم چگونه شکل گرفت؟ چه مسیری را از فلسفهٔ طبیعت تا علم جدید طی کرد؟ نظریههای علمی چگونه ساخته و اصلاح میشوند؟ و علم چه نسبتی با واقعیت جهان دارد؟
در این دوره، مسیر فلسفهٔ علم از افلاطون و ارسطو تا دیدگاههای معاصر دربارهٔ واقعیانگاری علمی و واقعیانگاری ساختاری بررسی میشود.
در هشت جلسه، با اندیشههای ارسطو، کوپرنیک، گالیله، نیوتن، هیوم، کانت، پوپر، کوهن، لاکاتوش و فایرابند آشنا میشویم و مفاهیمی مانند تجربه، مشاهده، نظریه، قانون علمی، علیت، تبیین و تغییر نظریهها را دنبال میکنیم.
در بخش پایانی دوره، دیدگاههای مختلف دربارهٔ رابطهٔ علم و واقعی...
مشاهده بیشتربه وقت تهران
این جلسه به تغییر تصویر انسان از کیهان و شکلگیری علم جدید اختصاص دارد. اندیشههای کوپرنیک، کپلر، گالیله، بیکن، دکارت و نیوتن بررسی میشوند. نقش ریاضیات، مشاهده، آزمایش و مفهوم قانون طبیعت در انقلاب علمی بررسی خواهد شد
به وقت تهران
ارسطو، افلاطون و سنت کلاسیک در این جلسه، خاستگاه پرسش عقلانی دربارهٔ طبیعت و گذار از اسطوره به فلسفه بررسی میشود. دیدگاههای افلاطون و ارسطو دربارهٔ شناخت، تجربه، برهان و تبیین علمی بررسی خواهد شد. در پایان، میراث جهان کلاسیک و سنت فلسفی اسلامی برای شکلگیری مفهوم علم مرور میشود.
به وقت تهران
هیوم، کانت و مسئلهٔ استقرا در این جلسه، تجربهگرایی جدید و مسئلهٔ منشأ شناخت علمی بررسی میشود. مسئلهٔ علیت و استقرا در اندیشهٔ هیوم و پاسخ کانت به امکان علم بررسی خواهد شد. در پایان، دربارهٔ حدود تجربه و نقش ساختار ذهن در شناخت علمی گفتوگو میشود.
به وقت تهران
پوزیتیویسم منطقی و کارنپ تا پوپر این جلسه به پیدایش فلسفهٔ علم حرفهای و شکلگیری حلقهٔ وین میپردازد. مفاهیمی مانند تحلیل منطقی زبان علم، تأییدپذیری و تمایز زبان مشاهده و زبان نظری بررسی میشوند. سپس نقد پوپر بر استقرا، ابطالپذیری و مرز میان علم و شبهعلم مطرح خواهد شد.
به وقت تهران
کواین، هانسون، کوهن، لاکاتوش و فایرابند در این جلسه، نقش نظریه در مشاهده و نقد تصویر سنتی از علم بررسی میشود. مفاهیمی مانند شبکهٔ باورها، نظریهباری مشاهده، پارادایم و انقلاب علمی توضیح داده خواهند شد. دیدگاههای لاکاتوش و فایرابند دربارهٔ برنامههای پژوهشی و تنوع روشهای علمی نیز بررسی میشود.
به وقت تهران
تبیین، علیت، نظریه، الگو، تأیید و پیشرفت این جلسه به چگونگی تبیین پدیدهها و رابطهٔ میان قانون، پیشبینی و علت اختصاص دارد. مسئلهٔ تأیید نظریه، استقرا، استنتاج به بهترین تبیین و نقش شواهد بررسی میشود. در ادامه، مدلسازی، شبیهسازی، دادههای بزرگ و هوش مصنوعی در علم معاصر مطرح خواهد شد.
به وقت تهران
واقعیانگاری علمی، ضدواقعیانگاری و واقعیانگاری ساختاری در این جلسه، مسئلهٔ واقعیت نظریههای علمی و هستومندهای مشاهدهناپذیر بررسی میشود. دیدگاههای ابزارانگارانه، تجربهگرایی سازنده و ضدواقعیانگاری با واقعیانگاری علمی مقایسه خواهند شد. سپس واقعیانگاری ساختاری و نقش ساختارها و روابط در تداوم شناخت علمی بررسی میشود.
به وقت تهران
افق فلسفهٔ علم در «پردیس» در این جلسه، مهمترین مباحث هفت جلسهٔ پیشین جمعبندی میشوند. نسبت علم با انسان، فلسفه، ارزشها، فرهنگ و شناخت واقعیت بررسی خواهد شد. در پایان، تصویری کلی از جایگاه علم در فهم جهان و افق انسانگرایی ترافرازشی کلنگر ارائه میشود.